Жаңа жылдық дастарқан дәстүрлі түрде бірнеше сағатқа созылатын ас ішу марафонына айналады. Алдымен тіскебасарлар, кейін ыстық тағамдар, одан соң қайтадан салаттар, тәттілер мен бәліштер ұсынылады. Мұндай кезде әдеттегі ас ішудегі үзілістер жоғалады.
Нәтижесінде тамақ көбіне автоматты түрде желіне береді — әңгіме, құттықтау мен сусындар ішу арасында. Тоқтық сезімі байқалмай қалады немесе мүлде еленбейді. Бұған қоса, «жылына бір рет қой» деген кең тараған ұстаным тәбетті бақылауды одан әрі әлсіретеді.
Мамандардың айтуынша, артық тамақтанбау үшін сүйікті тағамдардан мүлде бас тарту міндетті емес. Ең бастысы — тәрелкедегі асты саналы түрде таңдау, тағамдар арасында шағын үзіліс жасау, асықпай жеу және ағзаның тоқтық туралы беретін сигналдарын ескеріп отыру. Осындай тәсіл еш шектеусіз, әрі кейінгі кінә сезімінсіз жақсы көңіл-күй мен жайлы жағдайды сақтауға көмектеседі.
Мұны қатаң тыйымдарсыз және күрделі ережелерсіз де жүзеге асыруға болады — тек дер кезінде тоқтауға не кедергі келтіретінін және шын мәнінде қандай қарапайым қадамдар тиімді екенін түсіну жеткілікті.
Дастарқанға аш келмеу
Жаңа жыл түні алдындағы ең жиі жіберілетін қателік — «тәбетті сақтау» үшін күндіз дұрыс тамақтанбау. Соның салдарынан кешке қандағы қант деңгейі төмендеп, аштық күшейіп, өзін-өзі бақылау әлсірейді.
Оның орнына дастарқанға отырардан 2–3 сағат бұрын толыққанды ас ішкен дұрыс. Бұл ақуыз бен гарнирден тұратын тағам немесе жеңіл, бірақ тойымды нұсқа болуы мүмкін: көкөніспен бірге балық, жұмыртқа, сүзбе, йогурт. Мұндай ас тәбетті «жоймайды», керісінше оны басқаруға көмектеседі.
Алдымен ақуыз бен көкөністен бастау
Тәрелкеңе ең алғаш салынған тағам кеш бойы қанша жейтініңе тікелей әсер етеді. Ақуыз бен көкөніс тезірек тоқтық сезімін береді, ал жылдам тіскебасарлар мен көмірсулар мұндай әсерге ие емес. Егер асты осы тағамдардан бастасаң, тойғаныңды ертерек түсінесің де, кейінгі тағамдардың мөлшері өздігінен азаяды.
Асықпай жеу
Тоқтық туралы сигнал орта есеппен тамақ іше бастағаннан кейін 15–20 минуттан соң ғана пайда болады. Ал мерекелік үстелде бәрі қатар жүріп жатқан уақыт — тілектер, әңгіме, музыка, теледидар — адам әдеттегіден жылдам жеп, осы сәтті байқамай қалуы мүмкін. Нәтижесінде тоқтық сезімі артық жеп қойғаннан кейін ғана білінеді.
Тиімді әдіс — саналы түрде баяулау. Тәрелкеге шағын ғана ас салу, әр тістем арасында үзіліс жасау, сөйлесіп отырып тамақ жемеуге тырысу.
Ішімдіктің әсерін ескеру
Ішімдік аштықты ойлағаннан да қатты күшейтеді. Ол тәбетті арттырып, тоқтық сигналдарына сезімталдықты төмендетеді. Өзін-өзі бақылауды әлсіретіп, майлы әрі тұзды тағамдарды ерекше тартымды етеді.
Бұл әсерді азайтудың қарапайым жолдары бар: ішімдікті сумен алмастырып ішу, аш қарынға ішпеу, сусынды асықпай, біртіндеп ұрттау. Қаншалықты баяу және жеңіл ішсең, шектен шығу қаупі соншалықты азаяды.
Өзіңе кінәсіз тамақтануға рұқсат беру
Ішкі тыйымдар қаншалықты қатал болса, артық тамақтану қаупі де соншалықты жоғары болады. «Мұны жеуге болмайды», «кейін өтеймін», «соңғы рет жеп отырмын» деген ойлар керісінше қысымды күшейтіп, көбірек жеуге итермелейді. Жаңа жыл түні бұл көбіне бақылаудан айырылумен аяқталады.
Ең дұрысы — мерекелік тағамдарға алдын ала рұқсат беру. Шын мәнінде қалағаныңды таңдап, асықпай әрі саналы түрде жеу. Қысым мен кінә сезімі болмаған кезде, желінген тағам мөлшері қатаң бақылаудағыдан әлдеқайда аз болып шығатыны жиі байқалады.
Фото: Pexels
Дереккөз: Sportmail.ru
